台語百科 Wiki
Advertisement

人權,簡單講,是咱人從出世就有,是自然權利,按照自然法的解說,人權是所有的人攏有,袂當刣捒擲掉的權利,支持這種觀點的人,認為自由佮維持合理的生活品質,是做人的基本條件。

Jîn-kuân, kán-tan kóng, sī lán lâng tsîng tshut-sì to̍h ū, sī tsū-jiân kuân-lī. Àn-tsiàu Tsū-jiân-huat ê kái-sueh, jîn-kuân sī sóo-ū ê lâng lóng ū, buē-tàng thâi sak tàn-tiāu ê kuân-lī. Tsi-tshî tsit-tsióng kuan-tiám ê lâng, jīn-uî tsū-îu kah uî-tshî ha̍p-lí ê sing-ua̍h phín-tsit, sī tsò-lâng ê ki-pún tiâu-kiānn.

咱講假使有一種權利是袂得取消或者提掉的,按呢這就是咧講這種權利袂使予人提來施捨、提來買賣,伊無需要受人批准,嘛無人會當限制,可比講,一个人袂使共家己賣予人做奴,因為無人有權按呢做,包括本身。

Lán kóng ká-sú ū tsi̍t-tsióng kuân-lī sī bē-tit tshú-siau hi̍k-tsiá the̍h-tiāu ê, án-ne tse to̍h-sī leh kóng tsit-tsióng kuân-lī buē-sái hōo lâng the̍h-lâi si-sià, the̍h-lâi bé-bē, i bô su-iàu sīu lâng phue-tsún, mā bô lâng ē-tàng hān-tsè. Khó-pí-kóng, tsi̍t-ê lâng bē-sái kā ka-kī bē hō· lâng tsò lô·, in-uī bô lâng ū kuân án-ne tsò, pau-kuah i pun-sin.

若欲講權利本身是一个範圍真闊的概念,按呢,權利就有百百種,每一種權利的性質佮內含凡勢就無仝款,有的人認為一切權利攏是袂當人為來共伊取消抑是擲掉,不而過嘛有人無同意這種觀點,怹認為並毋是所有的權利攏袂使去共取消,自古早到甲這陣,無仝觀點的派別就是按呢不斷咧相諍,直直咧理論。

Nā beh kóng kuân-lī pun-sin sī tsi̍t-ê huān-uî tsin khuah ê khài-liām, án-ne, kuân-lī to̍h ū pah-pah-tsióng, muí-tsi̍t-tsióng kuân-lī ê sìng-tsit kah luē-hâm huān-sè to̍h bô kāng-khuán. Ū-ê lâng jīn-uî it-tshè kuân-lī lóng sī buē-tàng jîn-uî lâi kā i tshú-siau a̍h-sī tàn-tiāu, put-jî-kò mā ū-lâng bô tông-ì tsit-tsióng kuan-tiám, in jīn-uî pīng m̄-sī só·-ū ê kuân-lī lóng bē-sái khì kā tshú-siau. Tsū kó·-tsá kàu-kah tsit-tsūn, bô-kâng kuan-tiám ê phái-pia̍t to̍h sī án-ne put-tuān teh sio-tsènn ,ti̍t-ti̍t leh lí-lūn.

總是,有的權利,佇一般正常的情況之下是神聖不可侵犯的,比論生存權、起訴權、毋做人奴隸的權利、毋予人偏的權利、毋受人凌遲(凌治)的權利。

Tsóng--sī, ū-ê kuân-lī, tī it-puann tsìng-siông ê tsîng-hóng tsi-hā sī sîn-sìng put-khó tshim-huān ê. Pí-lūn sing-tsûn-kuân, khí-sò·-kuân, m̄ tsò lâng lô·-lē ê kuân-lī, m̄ hông phinn ê kuân-lī, m̄ sīu lâng lîng-tî (lîng-tī) ê kuân-lī.

世界人權宣言

聯合國佇1948年發表"世界人權宣言" (http://www.unhchr.ch/udhr/lang/chn.htm) ,這是一套人權的標準,是專工咧比較各國政府、各組織團體佮每一个人對互相之間的行為,按怎來相處佮包容的,世界人權宣言提出一个概念:

Sè-kài jîn-kuân suan-giân

Liân-ha̍p-kok tī it kiú sù pat nî huat-piáu "Sè-kài jîn-kuân suan-giân" (http://www.unhtsr.ts/udhr/lang/tsn.htm). Tse sī tsi̍t-thò jîn-kuân ê phiau-tsún, sī tsuan-kang leh pí-kàu kok-kok tsìng-hú, kok tsoo-tsit thuân-thé kah muí-tsi̍t-ê lâng tuì hiōng-sio tsi-kan ê hîng-uî, án-tsuánn lâi siong-tshù kah pau-iông ê. Sè-kài jîn-kuân suan-giân thê-tshut tsi̍t-ê khài-liām:

佇功能域內的人權是普遍存在的,不可分割的,自出世就已經俱備的。

tī kong-lîng-hi̍k lāi ê jîn-kuân sī phóo-piàn tsûn-tsāi ê, put-khó hun-kuah ê, tsū tshut-sì to̍h í-king kū-pī ê.

世界人權宣言明確限制國家的行為,國家對公民的義務(雙層的含義,嘛包括權利在內)。

Sè-kài jîn-kuân suan-giân bîng-khak hān-tsè kok-ka ê hîng-uî, kok-ka tuì kong-bîn ê gī-bū (siang-tsân ê hâm-gī, mā pau-kuah kuân-lī tsāi-lāi).

世界人權宣言的主要內容路尾ôan-á增加二本俱備法律約束力的公約:

Sè-kài jîn-kuân suan-giân ê tsú-iàu luē-iông lōo-bué uân-á tsing-ka nn̄g-pún kū-pī huat-lu̍t iok-siok-li̍k ê kong-iok:

其他較重要的人權公約包括:

Kî-thann khah tiōng-iàu ê jîn-kuân kong-iok pau-kuah:


Advertisement